Φωτογραφίες από την Κρητική Επανάσταση (1897-1898)

Λιμάνι Ηρακλείου 1897

Πέτυχα μερικές φωτογραφίες απ΄το Ηράκλειο του 1897 την πρώτη χρονιά δηλαδή της Κρητικής Επανάστασης, από το άλμπουμ εγγλέζου αξιωματικού του ναυτικού, μέλους των μεγάλων δυνάμεων που ήρθαν που ήλθαν για να «εκτονώσουν» την τεταμένη  κατάσταση που επικρατούσε.

Προβλήτας του λιμανιού. Διακρίνονται οι τούρκοι κάτοικοι.

 

Μια μικρή περίληψη για όσους δεν γνωρίζουν πως ακριβώς φτάσαμε αυτή τη χρονιά: Στα μέσα του 19ου αιώνα το Κρητικό Ζήτημα κυριαρχούσε στα Διεθνή νέα. Οι Κρητικοί, μην υποφέροντας την Οθωμανική κυριαρχία, επαναστατούσαν σε κάθε ευκαιρία. Το 1878 με τη σύμβαση της Χαλέπας ένα από τα πράγματα που πέτυχαν ήταν η δέσμευση του Σουλτάνου ότι η Κρήτη θα αστυνομευόταν μόνο από Κρητικούς. Αποφασίστηκε μάλιστα η δημιουργία σώματος Χωροφυλακής μόνο από κατοίκους της Κρήτης, στο οποίο οι Χριστιανοί θα μπορούσαν να γίνουν και αξιωματικοί.

Το 1889, καταργώντας το συγκεκριμένο άρθρο της σύμβασης, που όριζε ότι η Κρήτη θα αστυνομευόταν μόνο από Κρητικούς, ο Σουλτάνος ανέθεσε στον συνταγματάρχη Ταξίν την αστυνόμευση της Κρήτης θέτοντας τον επικεφαλής σώματος 200 ανδρών που στρατολογήθηκαν στην Μακεδονία. Αξίζει να σημειωθεί πως ο συνταγματάρχης Ταξίν είναι αυτός που αργότερα σαν στρατηγός παρέδωσε τη Θεσσαλονίκη στον προελαύνοντα Ελληνικό Στρατό. Το 1896, επειδή οι ταραχές συνεχιζόταν, ο Σουλτάνος, κάτω από την πίεση των ξένων δυνάμεων, δέχθηκε τη δημιουργία και αποστολή στο νησί Σώματος 100 Μαυροβούνιων χωροφυλάκων με διοικητή τον Άγγλο ταγματάρχη Μπορ. Η ύπαιθρος ελεγχόταν από τους επαναστατημένους Κρητικούς ενώ οι πόλεις από τους Τούρκους. Οι μεγάλες δυνάμεις (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Αυστροουγγαρία, Ρωσσία, Ιταλία, Γερμανία) έστειλαν στόλους στο νησί ώστε να ελέγξουν/βοηθήσουν την εκτόνωση της κατάστασης.

Ο στόλος των μεγάλων δυνάμεων έξω από το λιμάνι.

Ο Ναύαρχος και εγγλέζοι αξιωματικοί στο κατάστρωμα πολεμικού πλοίου.

Το Ελληνικό Νοσοκομείο χρησιμοποιείται ως βρετανικό στρατόπεδο

Το τουρκικό διοικητήριο

Τούρκοι αξιωματικοί.

Κρήτες επαναστάτες στο βρετανικό πολεμικό

Κρήτες επαναστάτες στο φυσικό τους χώρο.

Βρετανοί στρατιώτες επιστρέφουν στο στρατόπεδο,
μετά από την επισκευή υδραγωγείου που κατέστρεψαν
οι Κρήτες Επαναστάτες.

Η αγορά του Ηρακλείου με τούρκικα μαγαζιά.

Σε αντίθεση ένας έρημος δρόμος με χριστιανικά μαγαζιά

Μωαμεθανοί έμποροι.

Ομάδα μωαμεθανών.

Κηδεία στο Μωαμεθανός νεκροταφείο στην πύλη της πόλης.

Σκοτσέζοι στρατιώτες αποδίδουν τιμές κατά τον εορτασμό της Πεντικοστής
στους προμαχώνες.

Σκοτζέζοι στρατιώτες αντικαθιστούν την Ουαλική φρουρά.

Βρετανοί παρελαύνουν προ των ναυάρχων σε εορταστικές εκδηλώσης
για την ημέρα της Πεντηκοστής.

Σκοτσέζικο άγημα στην ίδια εκδήλωση.

Παρέλαση των Τούρκων στρατιωτών στο Χάνδακα στα γεννέθλια του Σουλτάνου.

Ιταλικά στρατεύματα παρελαύνουν στην τάφρο

Χαιρετισμός των πλοίων του στόλου.

Έτσι, για την ιστορία. Τον επόμενο χρόνο των φωτογραφιών μας, τον Αύγουστο του 1898 οι Τούρκοι προχώρησαν σε άγριες σφαγές των Χριστιανών στο Ηράκλειο πράγμα που οδήγησε τους ξένους ναυάρχους στην απόφαση για την απομάκρυνση των Τούρκων. Η Τουρκική χωροφυλακή αποχώρησε μαζί με τον Τουρκικό στρατό, ενώ οι ναύαρχοι ανέλαβαν την διοίκηση της Μεγαλονήσου. Στο διάστημα που μεσολάβησε έως την άφιξη του πρίγκιπα Γεώργιου, τον Δεκέμβριο του 1898, η Μεγαλόνησος διοικείτο από τους Διοικητές των Διεθνών στρατευμάτων. Οι Άγγλοι διοικούσαν το νομό Ηρακλείου, οι Ρώσοι το νόμο Ρεθύμνου, οι Γάλλοι το νομό Λασιθίου και οι Ιταλοί τους νομούς Χανίων και Σφακιών.

Ηράκλειο. Άποψη από τις επάλξεις.

Κρήτες Επαναστάτες και Βρετανοί αξιωματικοί.

Σήμερα φυσικά, οι απόγονοι αυτών των γενναίων επαναστατών, δεν έχουν κάποιον ορατό εχθρό να πολεμήσουν. Όσοι έχουν όπλα, τα χρησιμοποιούν σε γάμους και βαφτίσια για να ρίχνουν μπαλωθιές.

Όταν όμως δεν υπάρχουν κοινωνικές εκδηλώσεις και μένουν μέσα στα σπίτια τους, συνήθως περνούν την ώρα παρακολουθώντας τούρκικα σίριαλ στην Ελληνική tv……

Ρέθυμνο, Φορτέτζα

Βόλτα στην παλιά πόλη του Ρέθυμνο. Κοιτάζω με θλίψη ότι έχει απομείνει απ΄τα παλιά της Ενετικά κτίσματα. Αναλογίζομαι πόσο διάσημη στην οικουμένη θα ήταν αυτή η πόλη αν κάποιοι δεν κατέστρεφαν αυτούς τους θησαυρούς, για να φτιάξουν καφετέριες, ψησταριές και σουβενιρτζίδικα...
Αυτά τα μεσαιωνικά οικοδομήματα, που χτίστηκαν απ' τους υπόδουλους παππούδες μας, με πέτρες και μάρμαρα που κουβάλησαν στη ράχη τους, σμιλεμένες με τον ιδρώτα, το αίμα και τη ζωή τους...

















Επίσκεψη-προσκύνημα στη Φορτέτζα, το κάστρο σύμβολο του Ρέθυμνου. Αυτό τουλάχιστον στέκει ανέπαφο στους αιώνες και στα συμφέροντα. Πρόλαβε και σώθηκε, από τους Τούρκους και από τους Έλληνες!

















Στα δέκα χρόνια κατασκευής της Φορτέτζας (1573-1583) με τις τροποποιήσεις, τις βελτιώσεις και επεκτάσεις που κρίθηκαν αναγκαίες να γίνουν στην εφαρμογή των σχεδίων του Sforza Pallavicini, δούλεψαν 107.142 αγγαρικοί του νομού και 40.205 ζώα επιτεταγμένα.

















Η σχολαστικότητα και η τυπολατρία, χωρίς να λογαριάσουμε την τιμιότητα ή όχι των οργάνων της Γαληνότατης, μας επιτρέπουν να γνωρίζουμε σε απόλυτα ακριβείς αριθμούς, όλα τα οικονομικά και λοιπά δεδομένα της ανέγερσης του φρουρίου.
Έτσι πληροφορούμαστε πχ. πως ο όγκος του τείχους έφτασε τα 5.975 κυβικά βήματα και των άλλων κτισμάτων τα 3.270. Για την επιχωμάτωση του βράχου κουβαλήθηκαν 11.228 κυβικά βήματα χώμα.

















Για ποιους λόγους όμως κατασκευάστηκε αυτό το κάστρο; Για να προστατεύσει ποιους; Βρισκόταν έξω από την ουσιαστικά ανοχύρωτη και ευάλωτη πόλη της Ρεθύμνου, μακριά απ΄το μοναδικό της και απροστάτευτο λιμάνι.
Όχι φυσικά για τους Κρητικούς Ρεθυμιώτες που δεν κατοίκησαν ποτέ στο οχυρό. Δεν θα τους το επέτρεπαν ποτέ οι Βενετσιάνοι κατακτητές. Άλλωστε κανένα κτίσμα μέσα στο κάστρο δεν φαινόταν να προορίζεται για αυτούς, ακόμα και η μοναδική εκκλησία εκεί του Αγίου Νικολάου, ήταν καθολική.

















Αλλά όπως έχει το πράγμα, τελικά ούτε και οι Λατίνοι ανέβηκαν. Οι χώροι στρατωνισμού της φρουράς, οι αποθήκες, το στρατιωτικό νοσοκομείο, η εκκλησία, το κολοσσιαίο Διοικητήριο με τις 19 πόρτες, τα 81 παράθυρα και τα 1.382 βήματα της καλυμμένης με χυτό μολύβι σκεπής του, καθώς και οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις και τα δημόσια κτίρια, δεν άφηναν ελεύθερο χώρο για κατοικίες πολιτών!

















Κι όμως, όλα τελειώνουν κάποια μέρα. Η ένδοξη Φορτέντζα παρέδωσε τα κλειδιά της στον τούρκο κατακτητή, στις 9 Νοέμβρη του 1646. Προηγήθηκαν ηρωικές μάχες, εκατόμβες νεκρών, ποταμοί αίματος, μίσος, βία και κτηνωδία, όπως σε όλες τις αντίστοιχες καταστάσεις. Λίγες μέρες πιο πριν, είχε πέσει και το Ρέθυμνο...
Την ημέρα αυτή, η ιστορία θα καταγράψει ένα μοναδικό σε παγκόσμια κλίμακα γεγονός: Στο τουρκοπατημένο Ρέθυμνο δεν θα μείνει ψυχή. Ο κατακτητής Χουσείν, σκυλιάζει που μπαίνει σε μια πόλη φάντασμα, και λίγο αργότερα παραλαμβάνει και ένα κάστρο φάντασμα!

















Ψηλά, μέσα απ΄τις πολεμίστρες του κάστρου αγναντεύω το σύγχρονο Ρέθυμνο, που ξαναχτίστηκε απ΄την αρχή. Όμορφο, ζωντανό, γεμάτο ζεστές και τρυφερές καρδιές, χρώματα, ήχους και αρώματα.
Είναι δυνατόν να πέρασε κατακτητής από εδώ; Αυτοί οι άνθρωποι, αιώνες ολόκληρους γεννιόνται και πεθαίνουν ελεύθεροι.

ΥΓ.: Το Ρέθυμνο είναι η μοναδική πόλη της Κρήτης που δεν παραδόθηκε με συνθήκη, αλλά που κατακτήθηκε από τον εχθρό με τα όπλα.
Όχι το κάστρο, μα η ίδια η πόλη...